Peroneal sinir, siyatik sinirin bir dalıdır ve dizin dış yanından geçerek ayak bileği ve ayağın kaslarının çoğunu kontrol eder. Bu sinir, özellikle fibula başı denilen kemiğin dış kısmında yüzeysel olarak seyrettiği için sıkışmaya çok yatkındır. Sinir sıkışmasının nedenleri ;
- Uzun süreli bacak bacak üstüne atmak
- Çömelme pozisyonunda uzun süre kalmak
- Alçı, atel ya da bandaj nedeniyle bası oluşması
- Fibula başı çevresine darbe veya travma
- Zayıf kişilerde yumuşak doku korumasının az olması
- Cerrahi sonrası sinirin hasar görmesi
- Tümör, kist, lipom gibi yapısal nedenler sayılabilir.
Belirtileri
- Ayağın üst kısmında uyuşma, karıncalanma
- Ayak bileği veya parmaklarda güçsüzlük
- Ayağı yukarı kaldırmakta zorlanma (düşük ayak – foot drop)
- Parmakları geriye doğru çekememe
- Yürürken ayak takılması veya “çarpma”
- Ayakta ya da parmaklarda kas erimesi (ileri durumlarda)
Tanı Yöntemleri
- Fizik muayene: Ayak dorsifleksiyonu (yukarı kaldırma) ve eversiyon (dışa döndürme) gücü değerlendirilir.
- Tinel belirtisi: Fibula başına vurulduğunda ayak sırtına yayılan elektriklenme hissi
- EMG (Elektromiyografi): Sinirin iletim hızı ölçülerek sıkışma yeri ve derecesi belirlenir.
- Görüntüleme (USG, MR, MRN): Anatomik nedenlerin araştırılması için gerekebilir.
Tedavi Seçenekleri
- Konservatif (Ameliyatsız) Tedavi:
- Etkenin ortadan kaldırılması (bacak bacak üstüne atmamak, alçının gevşetilmesi vb.)
- Gece ateli veya ortez kullanımı (düşük ayağın düzeltilmesi için)
- Fizik tedavi ve egzersiz (kas gücünü artırmak, sinir kaymasını sağlamak)
- Ağrı kesici ve ödem giderici ilaçlar (NSAİİ)
- Sinir gliding egzersizleri (sinirin hareketliliğini sağlamak)
- Cerrahi Tedavi (gerektiğinde):
- Sinir üzerindeki basının ortadan kaldırılması (dekompresyon)
- Anatomik bir lezyon varsa (kist, tümör vs.) onun çıkarılması
- Düşük ayak kalıcıysa tendon transferi gibi işlemler gerekebilir.
Tedavi Edilmezse Ne Olur?
- Kalıcı düşük ayak
- Kas erimesi (atrofi)
- Yürüyüş bozukluğu (yüksek adımlı yürüme – steppage gait)
- Ayakta duyu kaybı
- Ayakkabı giyme zorluğu, ayakta şekil bozukluğu
Dikkat Etmeniz Gerekenler:
- Bacak bacak üstüne atmaktan kaçının
- Ayağı uzun süre aşağı sarkıtarak oturmayın
- Uygun ortopedik ayakkabı veya ortez kullanın
- Yürüyüş sırasında ayak takılmalarına dikkat edin
- Düzenli egzersiz ve fizik tedavi programını aksatmayın
- Şikayetlerde artış olursa hekiminize başvurun