Skolyoz, omurganın üç boyutlu düzlemde (ön-arka, sağ-sol, rotasyonel) anormal eğilmesiyle karakterize edilen bir omurga deformitesidir. Normalde omurga önden bakıldığında düz bir hat üzerinde olmalıdır. Skolyozda bu hat “S” veya “C” şeklinde eğrilmiştir.
Skolyoz farklı yaş gruplarında ve nedenlere bağlı olarak çeşitli alt tiplerde görülebilir:
- İdiyopatik Skolyoz (%80): Nedeni bilinmeyen, genellikle ergenlik döneminde görülen en yaygın skolyoz türüdür.
- Konjenital Skolyoz: Doğumsal omurga anomalilerine bağlıdır.
- Nöromüsküler Skolyoz: Kas ve sinir sistemi hastalıklarına (serebral palsi, musküler distrofi gibi) bağlı gelişir.
- Fonksiyonel Skolyoz: Geçici bir duruş bozukluğu veya bacak boyu eşitsizliğine bağlıdır; yapısal değildir.
Klinik Belirtiler
Skolyoz çoğu zaman ağrısız seyredebilir, ancak şu belirtilerle kendini gösterebilir:
- Omuz seviyelerinde farklılık (bir omuzun diğerinden yüksek olması)
- Kalça seviyelerinde asimetri
- Bel veya sırt bölgesinde çıkıntı (kürek kemiğinde belirginlik)
- Belde veya sırtta ağrı (özellikle erişkinlerde)
- Nefes darlığı veya akciğer kapasitesinde azalma (ileri vakalarda)
- Eğilme testinde (Adams Testi) omurgada belirgin eğrilik
Tanı Yöntemleri
Tanı, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile konur:
- Fizik Muayene: Asimetri kontrolü, Adams öne eğilme testi
- Röntgen (X-Ray): Skolyoz açısını (Cobb açısı) ölçmek için altın standarttır
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Omurilik anomalileri şüphesi varsa kullanılır
- Bilgisayarlı Tomografi (BT): Cerrahi planlama öncesi detaylı anatomik bilgi sağlar
- Skolyozometre (Skoliometre): Tarama testlerinde kullanılır
Tedavi Yöntemleri
Tedavi seçimi; skolyozun derecesi (Cobb açısı), hastanın yaşı, büyüme potansiyeli ve belirtilerine göre belirlenir.
- A) Gözlem (Takip):
- Cobb açısı <20° ve büyüme potansiyeli olan çocuklarda tercih edilir
- Her 4-6 ayda bir kontrol röntgeni ile takip edilir
- B) Korse Tedavisi:
- Cobb açısı 20°–40° arasında olan ve büyüme çağında olan çocuklarda uygulanır
- Eğriliğin ilerlemesini durdurmayı hedefler, mevcut eğriliği düzeltmez
- Günde ortalama 18–23 saat kullanılması önerilir
- Korse türleri: Boston korsesi, Chêneau korsesi, Milwaukee korsesi
- C) Fizik Tedavi ve Egzersiz:
- Kas dengesini sağlamak, duruşu düzeltmek ve korse ile birlikte destekleyici rol oynamak amacıyla uygulanır
- Schroth terapisi gibi skolyoz spesifik egzersizler önerilebilir
- D) Cerrahi Tedavi:
- Cobb açısı >45–50° olan, ilerleyen eğriliklerde ya da korseye yanıt vermeyen durumlarda uygulanır
- En sık kullanılan cerrahi yöntem spinal füzyondur
- Titanyum çubuklar, vida ve rod sistemleri ile omurga düzleştirilir ve sabitlenir
- Ameliyat sonrası fizik tedavi gerekebilir
- Riskler: Enfeksiyon, sinir hasarı, kanama, implant gevşemesi
Tedavi Sonrası Takip Ve Öneriler
- Korse kullanan hastalar için düzenli kontrol ve radyolojik izlem şarttır
- Cerrahi sonrası belirli süre yatak istirahati, ardından fizik tedavi uygulanabilir
- Fiziksel aktiviteler ve egzersiz programı bireye özel olarak planlanmalıdır
- Psikososyal destek gerekebilecek durumlar göz önünde bulundurulmalıdır (özellikle ergenlik döneminde)
Sık Sorulan Sorular
Skolyoz tamamen iyileşir mi?
- Tedavi, eğriliği durdurma veya azaltma amacını taşır. İleri vakalarda tam düzeltme cerrahi ile mümkün olabilir.
Korse takmak ağrı yapar mı?
- Başlangıçta rahatsızlık olabilir ancak zamanla vücut alışır. Uygun ölçülerde yapılmış korse genellikle ağrı yapmaz.
Skolyoz spora engel midir?
- Hafif skolyozlu hastalar için spor teşvik edilir. Ağırlık kaldırma, ani zorlayıcı hareketlerden kaçınılması önerilir.
Cerrahi sonrası tekrar eğrilik olur mu?
- Cerrahi başarı oranı yüksektir, ancak hastaya ve cerrahiye bağlı olarak ileriki yıllarda minimal değişiklikler olabilir.