Hipofiz adenomları, beyinde, hipofiz bezinde gelişen genellikle iyi huylu (benign) tümörlerdir. Hipofiz bezi, hormonları salgılayarak vücuttaki birçok önemli fonksiyonu düzenler. Tümörler, hormon salgılayarak aşırı üretime neden olabilir (fonksiyonel adenomlar) ya da hormon üretmeyebilir (non-fonksiyonel adenomlar).
Sınıflandırma:
- Mikroadenom: 10 mm’den küçük
- Makroadenom: 10 mm’den büyük
- Fonksiyonel Adenom: Hormon salgılar
- Non-fonksiyonel Adenom: Hormon salgılamaz, büyüyerek baskı yapabilir
Belirtiler:
Fonksiyonel Adenomlarda:
- Prolaktinoma: Kadınlarda adet düzensizliği, süt gelmesi; erkeklerde cinsel isteksizlik, kısırlık
- Büyüme hormonu adenomları: Yüz kemiklerinde büyüme (akromegali), ellerde/ayaklarda kalınlaşma
- Kortizol salgılayan adenomlar (Cushing hastalığı): Kilo artışı, yüzde yuvarlaklaşma, ciltte morarma
Non-fonksiyonel Adenomlarda:
- Görme bozuklukları (görme alanında daralma)
- Baş ağrısı
- Hipofiz hormonlarında azalma (hipopitüitarizm)
- Halsizlik, cinsel isteksizlik
Tanı Yöntemleri:
- MRG (Manyetik Rezonans Görüntüleme): Hipofiz tümörünün boyutu ve konumu değerlendirilir.
- Hormon testleri: Hangi hormonların etkilendiği belirlenir.
- Göz muayenesi: Görme alanı kayıpları araştırılır.
Tedavi Seçenekleri:
- İlaç Tedavisi:
- Özellikle prolaktinoma gibi bazı adenomlarda ilaçla tedavi mümkündür.
- Cerrahi Müdahale:
- Tümör büyükse veya görme sinirine baskı yapıyorsa
- Genellikle endoskopik transnazal transsfenoidal cerrahi (burundan girilerek yapılan beyin ameliyatı) tercih edilir.
- Radyoterapi:
- Cerrahiden sonra kalıntı tümör varsa ya da tümör cerrahiye uygun değilse kullanılabilir.
- Takip ve Kontrol:
- Bazı küçük ve belirti vermeyen adenomlar, düzenli MR ve hormon testleri ile izlenebilir.
Yaşam Tarzı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- Hormon testlerinizi düzenli yaptırın.
- Görme ile ilgili ani değişikliklerde hemen hekime başvurun.
- Cerrahi sonrası hipofiz yetmezliği gelişirse ömür boyu hormon tedavisi gerekebilir.
- İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde ve düzenli kullanın.